Voorstel koppelt kwetsbare burgers automatisch aan gokuitsluitingsregister Cruks

Gelijkheid en Risico's van Kansspelen

De maatschappelijke perceptie rondom risicovol gedrag verandert. Waar vroeger alcoholgebruik, zelfs in aanzienlijke mate, als normaal werd beschouwd, groeit de wetenschappelijke consensus dat elk gebruik schadelijk kan zijn. Dit contrast met de ontwikkeling rondom kansspelen, die juist steeds verder genormaliseerd worden. Wat ooit begon als een spel om kleine bedragen, zoals poker om dubbeltjes, is uitgegroeid tot een alomtegenwoordige activiteit, toegankelijk via smartphones en breed geaccepteerd, met name onder jongeren.

Deze normalisering, in combinatie met het gemak waarmee men kan spelen, baart zorgen. Hoewel veel spelers hun speelgedrag onder controle houden, is het risico op verslaving en aanzienlijke financiële verliezen reëel. De problemen die hieruit voortvloeien, zijn deels vergelijkbaar met die van alcoholmisbruik, maar met een cruciaal verschil: spelen kan op zeer korte termijn tot ernstige financiële problemen leiden. Zelfs op de gereguleerde Nederlandse markt, waar de Kansspelautoriteit toezicht houdt, kunnen spelers die hiervoor gevoelig zijn, onvoorzichtig worden. Het gemiddelde maandelijkse verlies op de legale markt bedraagt ongeveer 125 euro, wat kan oplopen.

De discussie over de mate waarin spelers zich financieel mogen wagen, is complex. De autoriteit is huiverig om dit te koppelen aan inkomenspolitiek of om burgers te beperken in hun financiële keuzes. De vrijheid om te investeren in risicovolle, maar potentieel winstgevende aandelen, of om een erfenis anderszins aan te wenden, wordt gezien als een persoonlijke beslissing. Echter, de zorgplicht van kansspelaanbieders om inkomsten en draagkracht van klanten te controleren ter voorkoming van witwassen en problematisch speelgedrag, blijft een cruciaal aandachtspunt. Bij tekortkomingen treedt de Kansspelautoriteit handhavend op.

Cruks en de Bescherming van Kwetsbare Groepen

Om spelers te beschermen, biedt Nederland het uitsluitingsregister Cruks, ook wel de Gokstop genoemd. Momenteel staan hier circa 120.000 personen geregistreerd, die voor minimaal een half jaar geen toegang hebben tot legale kansspelen. Er zijn plannen om deze minimale inschrijvingsduur te verlengen naar een jaar, een voorstel dat als verstandig wordt beschouwd en zelfs langer zou mogen duren.

Het Cruks register kent twee vormen van inschrijving: vrijwillige aanmelding door spelers zelf, en onvrijwillige aanmelding. Deze laatste categorie omvat personen die zijn voorgedragen door bijvoorbeeld een Wero casino die verontrustend gedrag signaleert, een bezorgde naaste, of een curator of bewindvoerder. Juist over deze groep, die al onder bescherming staat, groeit de bezorgdheid.

In Nederland leven zo'n 250.000 mensen onder beschermingsbewind en ongeveer 25.000 onder curatele. Dit zijn individuen die, om uiteenlopende redenen zoals verslavingen (alcohol of drugs) of problematische schulden, hun financiële en persoonlijke zaken niet zelfstandig kunnen beheren. Dit blijkt uit het centraal curatele en bewindregister (CCBR). Deze kwetsbare groep loopt extra risico op het ontwikkelen van een problematische speelverslaving, gezien de hoge verslavingspotentie en de financiële consequenties die kansspelen met zich mee kunnen brengen. De mogelijkheid om burgers met problematische schulden te beschermen, is hierin essentieel.

Een Directe Koppeling voor Maximale Bescherming

Gezien de urgentie en de behoefte die vanuit bewindvoerders en curatoren is geuit, wordt voorgesteld om een directe en automatische koppeling te realiseren tussen het CCBR en Cruks. Dit houdt in dat alle personen die onder curatele of bewind staan, automatisch worden opgenomen in Cruks gedurende de periode van hun bescherming. Dit zou een significante verbetering betekenen voor de bescherming van deze uiterst kwetsbare groep.

Dit model is niet uniek; vergelijkbare systemen bestaan al in onze buurlanden België en Duitsland. De mogelijkheid om legale speelactiviteiten effectief af te sluiten voor personen die aantoonbaar moeite hebben met zelfregulatie, biedt een uniek beschermingsmechanisme. Zoals een ervaren persoon met een speelverslaving ooit aangaf, bood Cruks hem een concrete uitweg van verleidingen, iets wat bij andere verslavingen vaak lastiger te realiseren is. Waar de toegang tot alcohol voor een alcoholist niet altijd te ontzeggen is, kan de toegang tot legale kansspelen voor mensen die daar kwetsbaar voor zijn, wel degelijk worden beperkt. Dit voorstel zou, met de zomerreces voor de boeg, een passende ontwikkeling zijn om de bescherming van de meest kwetsbare spelers aanzienlijk te versterken.